Noorderlichtactiviteit 22-23/2

In dit artikel blik ik even terug op de verwachte en feitelijke noorderlichtactiviteit tijdens de nacht van 22 op 23 februari in oa. Lapland.

 

1. Verwachting - Interpretatie

Een fout die nog vaak gemaakt wordt is blind afgaan op de voorspellingen van bepaalde sites die een ongenuanceerde indicatie geven van de te verwachten activiteit. Die activiteit staat of valt namelijk grotendeels met de Bz-waarde van de magnetische configuratie die de deeltjes afkomstig van de zon met zich meedragen. En helaas is deze waarde volkomen onvoorspelbaar. Pas wanneer de deeltjes de ACE-satelliet op 1,5 miljoen kilometer van de Aarde passeren wordt deze waarde gemeten en kort daarna kunnen we die waarde dan ook aflezen uit grafieken. (Zolang de communicatie tussen de satelliet en Aarde niet verstoord is. Er is overigens geen backup. Indien iets de satelliet zou doen 'uitvallen' zitten we wellicht maanden zoniet jaren zonder deze erg waardevolle informatie.)

Aangezien de deeltjes meestal aan pakweg 350km/sec tot 650km/sec reizen duurt het dus tussen respectievelijk tussen 71 en 38 minuten alvorens die deeltjes bij een gunstige Bz-waarde onze atmosfeer bereiken en noorderlicht kunnen veroorzaken.

Het belang van de Bz-waarde heb ik daarom ook duidelijk toegelicht onder mijn eigen noorderlichtverwachting voor Lapland.


Als bijvoorbeeld op de bekende site van het Geophysical Institute uit Alaska een "moderate" staat aangekondigd, dan geldt deze moderate enkel maar voor het geval de Bz-waarde mee wil. Ik vind het dan ook totaal fout dat men onder het kaartje schrijft dat "het zal", zonder enige nuance dus.

tuesday


Bij een "Quiet" is de kans klein dat er toch mooi noorderlicht zal kunnen waargenomen, maar soms gebeuren er onverwachte dingen waardoor het allemaal wat sterker uitpakt dan verwacht.

 

wednesday


Je kan deze verwachting dus wel gebruiken als referentie, waarbij je je er echter bewust van moet zijn dat alles dus min of meer staat of valt met de Bz.
Bij een positieve Bz-waarde kan de sterkte van het magneetveld Bt nog wel een 'redding' zijn, maar zolang deze onder de 10nT blijft zal er weinig gebeuren.


2. Activiteit in de nacht van 22 naar 23 februari

De 'Quiet' forecast uit Alaska, gemaakt op dinsdag 21 februari, was om te beginnen eigenlijk verkeerd.

In de loop van 22 februari kende de zonnewind namelijk een plotse boost naar 500km/sec en meer, nadat de verhoogde zonnewind vanwege een coronaal gat zoals verwacht geleidelijk aan het afnemen was.

Swepam_3d

 

Ondanks de relatief hoge zonnewind rond 500km/sec was er in de nacht van 22 op 23 februari nauwelijks noorderlicht zichtbaar in het hoge noorden. (De bewolking laten we even buiten beschouwing)

Swepam_24h

 

Dit had voornamelijk te maken met de aanhoudend positieve Bz-waarde, waardoor de deur waarlangs geladen deeltjes onze atmosfeer binnen kunnen treden nagenoeg volledig dicht bleef. De Bt-waarde rond 6nT was ook niet voldoende om het magneetveld rond onze Aarde te verstoren.

Mag_24h

Bovenstaande data worden dus gemeten door de ACE-satelliet op pakweg 1,5 miljoen kilometer van de Aarde.

Op de Aarde zelf hebben we dan weer magnetometers die de toestand van het magneetveld op Aarde weergeven. Zo staat er bijvoorbeeld eentje in Kiruna. Wanneer we hierin kronkels zien betekent dit dat het magneetveld zich onrustig gedraagt. Een voorbeeld hiervan zagen we bijvoorbeeld tijdens de noorderlichtavond van 15 februari. (De verwachting uit Alaska was toen ook 'Quiet', gebaseerd op de verwachte zonnewind)
Maar in de nacht van 22 op 23 februari bleef alles kalm, we zien haast een perfecte rechte lijn in onderstaande grafiek.

rtplot_flux2_abs

De resulterende Kp-waarde was dan ook laag: (0,7 tot 1,3)

kp22022012

 

Op de webcambeelden uit Tromso (69,7°NB) zien we dat er laag in het noorden tussen 22u50 en 22u58 een stabiele groene band zichtbaar was:

tromso1

Daarna zijn wolkenbanden het enige wat we voor de sterren zien verschijnen:

tromso

Klik hier voor een animatie

 

In dit geval kwam de "Quiet" verwachting uit Alaska dus met een gelukje uit.

 

Tot hier mijn analyse. Let dus vooral goed op met de interpretatie van de verwachtingen. Gebruik ze enkel als een referentie, maar wees je ervan bewust dat het geen garanties biedt. Zo wil ik ook aanraden om zelfs bij een verwachting van lage activiteit regelmatig eens de parameters te bekijken. Tenminste als je niets aan het toeval wil overlaten. De parameters vertellen vaak meer dan een blik naar boven. Een blik naar boven zou je namelijk kunnen doen concluderen dat het effectief niets wordt, terwijl een blik op de parameters kan inzicht geven in eventuele opflakkeringen tijdens het komende uur...

 

Actuele parameters kunnen ook geraadpleegd worden via deze of deze pagina.

 

Ruben Weytjens

 

Hoofdmenu