Noorderlicht op hoge breedtes in de vooravond van zaterdag 15 december.

De belangrijkste parameter om voor spectaculair noorderlicht te kunnen zorgen wanneer er geen sprake is geweest van zonnestormen is nog steeds Bz.
Hoe negatiever, hoe beter. Hoe langduriger negatief, hoe beter.

Als dan ook de sterkte van het interplanetair magneetveld Bz nog z'n steentje bijdraagt door op te lopen richting waardes tussen 5 en 10nT, dan staat dit in combinatie met die negatieve Bz en een voldoende hoge deeltjesdichtheid garant voor een lichtshow indien de hemel helder is.

Dit was zaterdag 15 december het geval. Tot 16u Noorse tijd was de Bz waarde ter hoogte van de ACE-satelliet bijna aanhoudend negatief, terwijl Bt een hele poos rond 10nT had gezeten. Dat betekent dat er tot 17u10 bij momenten vrij actief noorderlicht te verwachten was. Het duurt namelijk ongeveer 70 minuten vooraleer een zonnewind met een snelheid van 350km/sec de bij benadering 1,5 miljoen kilometer tussen de ACE-satelliet en de aardse atmosfeer heeft overbrugd. Vanaf het moment dat Bz positief wordt gaat de deur echter als het ware op slot en kunnen er dus veel minder deeltjes doordringen in onze atmosfeer om noorderlicht te veroorzaken.

Rond 17u30 Noorse tijd flipperde Bz alweer eens even negatief en vanaf 18u15 Noorse tijd bleef Bz aanhoudend negatief, wat betekent dat er vanaf ongeveer 18u40 weer meer noorderlicht te verwachten was aan de Noorse hemel.

 analyse1

 

Kijken we dan even naar de praktijk, dan zien we dat deze nagenoeg perfect overeenkomt met de theorie:
Vooral tussen 15u50 en 16u40 was er reeds behoorlijk actief noorderlicht. Tussen 17u15 en 18u30 was er nog maar weinig groen meer te bespeuren.

Clipboard04

 

Vanaf 17u15 bleef er stilaan nog weinig over van de show die eerder op de avond te zien was:

1710

Vanaf 18u40 kwam het noorderlicht weer sterker en sterker voor de dag:

1830


We zien hier hoe de zonnewind in de loop van 15 december opliep tot boven 350km/sec terwijl de deeltjesdichtheid toch ook tegen 10 protonen per kubieke centimeter aanleunde, wat ook wel een best hoge waarde is.

 Swepam 3d

 

Ook de volgende uren bleef Bz nog langdurig negatief:

ana2

En dus kon de noorderlichtshow nog enkele uren doorgaan! Helaas nam ondertussen ook wel de bewolking toe, waardoor er later in de nacht sowieso geen noorderlicht meer zichtbaar was.
Dat de intensiteit na een tijdje verminderde had vooral te maken met het feit dat de aardse magnetosfeer als het ware geleidelijk 'ontladen' geraakte en de Bz-waarde ook wat minder negatief werd. Het opladen en ontladen resulteert in de zogenaamde substormen. Wanneer er geen stormcondities zijn duren die substormen minder lang dan wanneer er een CME op Aarde inbeukt. In dat laatste geval kan de show zeker in Tromso gewoon continu blijven voortduren.

20121215192010

20121215195040

20121215203542

20121215215142

 

Ruben Weytjens